ดัชนีสุขภาพแม่น้ำ
River Health Index

กรมทรัพยากรน้ำในฐานะหน่วยงานสนับสนุนด้านการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศ ซึ่งได้รับมอบหมายให้ดำเนินภารกิจด้านการบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำแทนสำนักงานนโยบายและ แผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ตระหนักถึงความสำคัญของการดำเนินงานภายใต้กรอบยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี  (พ.ศ. 2561 – 2580) ด้านที่ 5 การสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม รวมทั้งแผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) และแผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ 20 ปี (ปรับปรุงช่วงที่ 1 พ.ศ. 2566 – 2580) ด้านที่ 4 การอนุรักษ์และฟื้นฟูระบบนิเวศทรัพยากรน้ำ ซึ่งมีเป้าประสงค์หลักในการอนุรักษ์และ ฟื้นฟูแม่น้ำ ลำคลอง และแหล่งน้ำธรรมชาติทั่วประเทศ โดยมุ่งเน้นการพัฒนาและจัดทำเกณฑ์ตัวชี้วัดดัชนีสุขภาพแม่น้ำ (RHI) ให้ครอบคลุมทุกมิติ เพื่อเป็นเครื่องมือสนับสนุนการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และ ใช้ประโยชน์ทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืนในระดับพื้นที่และระดับประเทศ นอกจากนี้ การดำเนินการดังกล่าวยังสอดคล้องกับแผนปฏิบัติราชการของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (พ.ศ. 2565 – 2569) และพระราชบัญญัติทรัพยากรน้ำ พ.ศ. 2561 หมวด 6 การอนุรักษ์ และการพัฒนาทรัพยากรน้ำสาธารณะ มาตรา 78 (5) ที่กำหนดให้มีการส่งเสริมการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และบริหารจัดการทรัพยากรน้ำให้เกิดความยั่งยืน ทั้งยังเชื่อมโยงกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) ได้แก่ เป้าหมายที่ 6 การจัดการน้ำและสุขาภิบาล เป้าหมายที่ 12 แผนการบริโภคและการผลิตที่ยั่งยืน เป้าหมายที่ 13 การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เป้าหมายที่ 14 รักษ์ชีวิตใต้ผืนน้ำ และเป้าหมายที่ 15 สรรพชีวิตบนผืนแผ่นดิน และเพื่อให้การขับเคลื่อนและบริหารจัดการทรัพยากรน้ำสาธารณะเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ต่อเนื่อง และสอดคล้องกับบริบทของประเทศ

กรมทรัพยากรน้ำ จึงเห็นความจำเป็นในการจัดทำเกณฑ์ตัวชี้วัดเพื่อรองรับดัชนีสุขภาพแม่น้ำที่เหมาะสมกับสภาพทางกายภาพ สิ่งแวดล้อม และสังคมของประเทศไทย อันจะนำไปสู่การนำไปใช้ได้จริงในเชิงปฏิบัติ และสนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศให้มีความยั่งยืนในระยะยาวเพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำสาธารณะให้ดำเนินไปอย่างมีประสิทธิภาพ ต่อเนื่อง และบรรลุตามวัตถุประสงค์และตัวชี้วัดของภารกิจด้านการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรน้ำ